Hepa filtre ve hijyenik klima santralı filtrelerini ne sıklıkla değiştirmeliyiz?

Hepa filtre değişim süresi 6(altı) ay veya 1(bir) yıl değildir. Filtreler süreye bağlı olarak değil kirlenme basıncı ölçümü sonucuna göre değiştirilir. Filtre değişim basıncı genel olarak nominal debideki temiz/yeni filtre başlangıç basıncının 2(iki) katıdır. Örneğin başlangıç basıncı 150 Pa olan hepa filtrenin değişim basıncı yaklaşık 300 Pa?dır.

Ancak ülkemizde boyut açısından başlangıç basıncı projeden itibaren hatalı tasarlanmış ve kurulumu tamamlanmış hepa filtreli sistemlerde mevcuttur. Örneğin başlangıç basıncı maksimum 150 Pa olması gerekirken 250 Pa ya da daha yüksek başlangıç basıncına sahip hepa filtreler mevcuttur. Bu durumlarda hepa filtre alımı yapılırken filtreden geçecek hava debisi belirtilerek imalatçı veya filtre satıcısından düşük başlangıç basıncına sahip hepa filtre talep edilmelidir.

Klima santralinde kullanılan Elyaf, Torba, V Compact filtreler de genel olarak kirlenme basıncı nominal debideki temiz/yeni filtre başlangıç basıncının 2(iki) katına ulaşınca değiştirilir. Hepa filtrelerin bilinçli olarak seçilerek kullanıldığı, santral filtrelerinin bakımları usulüne uygun olarak yapılan sistemlerde hepa filtre ömrü 5-6 yıla kadar çıkabilmektedir.

Hepa Filtre Satın Alırken Nelere Dikkat Etmeliyiz

- Zamanla çatlama riski taşıdığından MDF kasalı hepa filtre yerine alüminyum kasalı hepa filtre tercih ediniz. Gelişmiş Avrupa ülkelerinde MDF kasalı hepa filtre kullanımı terkedilmiştir. – Hepa filtreler nakliye ve montaj aşamasında çok kolay hasarlanarak ekonomik değerlerini yitirdiğinden tel kafes korumalı hepa filtreleri tercih ediniz.

- Filtre alımından önce projeyi kontrol ederek hepa filtrenin tasarımında dikkate alınan hava miktarını filtre tedarikçisine mutlaka bildiriniz ve filtrenin başlangıç basıncının nominal çalışmada 150 Pa?ı geçmemesini sağlamaya çalışın. Bu hassasiyetiniz size düşük enerji sarfiyatı, uzun filtre ömrü, daha fazla hijyen avantajı dolayısıyla ekonomik işletim sağlayacaktır. – Her filtre değişiminden sonra mutlaka filtre sızdırmazlık testi (DOP/PAO) yaptırın.

- Nakliye esnasında hasar oluşup oluşmadığını tespit etmek amacıyla teslim aşamasında filtre ambalajlarını ve filtreleri mutlaka gözle kontrol edin. Ekonomik kayba uğramamak için gözle görülebilen hasarları nakliye elemanı ile birlikte tutanak altına alarak tedarikçiye ve nakliye firmasına bildirin.

- Filtre montajı sırasında asla filtre medyası ile temas edilmemelidir. Montaj esnasında montajı yapan kişinin elinde tornavida gibi kesici ve delici el aletleri bulunmamalıdır. – Validasyon esnasında testlerin sağlıklı olarak tamamlanmasını riske etmemek için mutlaka yedek hepa filtre bulundurun.

- Yedek veya stoklamak amacıyla elinizde bulundurduğunuz hepa filtreleri ambalajında ve nemsiz ortamlarda saklayın. Filtre ambalajlarının üzerine başka yük ve eşya konulmasına asla izin vermeyin.

Olumsuz bir durumda herhangi bir partikül sayım raporu işletmenizi hukuken koruyabilir mi?

Asıl olan havalandırma sisteminin hijyen kurallarına göre gerçekten doğru kurulmuş ve doğru işletiliyor olması ve yılın herhangi bir gününde yapılan HVAC performans testlerinde tekrarlanabilir şekilde başarı göstermesidir.

Partikül sayım raporu son derece yetkin bir uzman veya kurumca dahi verilmiş olsa bile testlerde yapılan bir hata veya dikkatsizlik sonucu uygunsuz bir sistemin yanlışlıkla doğrulanması işletmeyi yaşanması pek arzu edilmeyen hukuki bir süreçte zor durumda bırakır.

Herhangi bir enfeksiyon durumunda enfeksiyonun havalandırma hijyeni gerekliliklerinden kaynaklanmadığını ispatlamanın en kolay yolu havalandırma sisteminin hijyen açısından yılın her gününde tekrarlanabilir şekilde doğrulanmasını sağlayabilmektir. Bu konudaki standartlar insan sağlığını ve işletmeciyi yıl boyunca korumak için vardır.

Bu sebeple partikül sayımı yasal formaliteleri yerine getirmek için değil her iki tarafı güvenceye almak için STANDARTLARA UYGUN olarak yapılmalıdır.

Partikül test işlemlerini ne sıklıkla yaptırmalıyız ve nasıl bir yol izlemeliyiz?

Temiz oda, ameliyathane ve yoğun bakım gibi steril alanlarda partikül test işlemleri genel HVAC performans test işlemlerinin bir parçası olarak yılda 1(bir) kez yapılmalıdır. TPN ünitesi gibi enjektable dolum yapılan hassas alanlarda test periyodunu 6(altı) ay olarak belirlemek tavsiye edilir

Her hepa filtreli havalandırma sistemi ortam hijyenini sağlarmı?

Bir steril alandaki havalandırma sisteminde hepa filtre bulunması havalandırma sisteminin uygun hijyen şartlarını sağladığı anlamına gelmez. Sistemin uygun olup olmadığına HVAC performans testleri (PQ) yapılarak karar verilir.

Her hepa filtreli sistem standartlara uygunmudur?

Bir hepa filtreli sistem HVAC performans testlerinden başarı ile geçse bile standartlara uygun olmayabilir. Çünkü;

- Havalandırma sisteminde kullanılan ekipman hijyenik kurallara uygun olmayabilir. Örneğin klima havalandırma santralinin hijyenik santral olmaması hatta santral yerine kanal tipi fanlar ve klimalar kullanılması, steril alanda aseptizör olarak ülkemiz literatürüne girmeye çalışan klimalı hava temizleyiciler kullanılması, hava kanallarının imalat ve montaj esnasında sızdırmazlık testine tabi tutulmaması bu uygunsuzluklardan bazılarıdır.

- Steril alanda bakım gerektiren ekipmanların kullanılması (aseptizör vb.) , kolay ve tam olarak temizlenemeyen ekipman kullanılması standartlara uygun değildir.

- Havalandırma sistemi gerekli önlemler alınmadıkça filtrelerin kirlenmesine bağlı olarak pozitif basıncın tersine dönmesi, hava değişim sayılarının düşmesi vb. sebebiyle yıl boyunca hijyen açısından etkinliğini koruyamaz. Bu sebeple hijyenik havalandırma sistemi amacına uygun olarak kurulmuş otomasyonu sayesinde değişen şartlarda bile uygunluğunu koruyabilmelidir.

Şartların devamlılığını sağlayacak otomasyon sistemi bulunmayan hijyenik havalandırma sistemleri standarda uygun değildir. Yukarıda açıklanan sebepler dolayısıyla prensip olarak performans testleri öncesinde havalandırma sistemi kurulum test ve denetiminden geçmiş olmalıdır. HVAC performans testleri ile kurulum kontrol ve testleri birbirine karıştırılmamalıdır.

Hijyenik havalandırma sistemi yaptırırken nelere dikkat etmeliyiz?

- Öncelikle konusunda deneyim ve tecrübeye sahip bir mühendislik firmasına güncel standartlara uygun olarak proje ve şartname hazırlatılmalıdır. – Uygulamada kullanılacak ekipmanın (hijyenik klima santralı, laminar flow ünitesi, hepa filtre yuvası vb.) sızdırmazlık başta olmak üzere tüm uluslararası standartları sağladığından emin olunmalıdır. Ãœlkemizde her türlü belgeye sahip bazı üretimlerin validasyon testlerinden geçemediği ve yatırımcıları mağdur ettikleri göz ardı edilmemelidir.

- Uygulamanın başında dikkat edilmesi gereken en önemli faktör kanal kaçak testlerinin mutlaka standartlara uygun olarak yaptırılmasıdır. Bu testler ülkemizde iyi bilinmediğinden bir takım duman testleri ile deneme yapılmakta ve testlerin başarı ile sonuçlandığına inanılmakta ve buna yatırımcıda inandırılmaktadır. Oysa testlerde mutlaka kanal kaçak test cihazı kullanılarak kanalın sızdırmazlık sınıfı belirlenmelidir.

- Kanal kaçak testleri mutlaka kanal üretiminin ilk günlerinde yapılmaya başlanmalıdır. Ãœlkemizde uygunsuz imalat olasılığı %90?ın üzerinde olduğundan tüm kanal imalatının tamamlandıktan sonra tekrar sökülmesi büyük olasılık taşır.

- Kanal kaçak testlerinin yapılmaması durumunda işletmecinin yıllar boyunca son derece pahalı kaçak havasından dolayı zarar edeceği, steril alanda gerekli hava miktarının sağlanamayacağı ve validasyon testlerinden olumsuz sonuç alınacağı unutulmamalıdır.

- Kanal kaçak testlerinin santral bağlantısının yapılmasından ve hepa filtre çıkış terminallerinin oluşturulmasından sonra yapılması mümkün değildir. Bu sebeple süreç çok iyi takip edilmeli ve testler mutlaka zamanında yapılmalıdır.

- Hepa filtreli sistemlerde kanal sızdırmazlığı C sınıfına uygun olmalıdır.

- Mevcut durumda ülkemizde kanal kaçak testlerinin yapılıp yapılmadığını takip eden bir otorite yoktur. Oysa bu testler yapılmadıkça hava kaçakları işletme ve ülke ekonomisini olumsuz etkilemekte, dünyamızın enerji kaynaklarının boş yere harcanmasına sebep olmaktadır.

- Havalandırma hijyen şartlarının yıl boyunca sürdürülmesini sağlayan otomasyon sisteminin uygun kurulması ve tüm senaryoların dikkatlice simüle edilerek tek tek denemeleri yapılmalıdır.

- Yatırımcı havalandırma sistemini yükleniciden teslim almadan önce mutlaka validasyon testlerini tarafsız ve uzman bir kuruluşa yaptırmalıdır.

- Yüklenicinin kendi yaptığı sistemin validasyonunu yapması etik açıdan uygun değildir.